سالیانی است که بعد فراغت از غوغای دفاع مقدس، دولتهای بر آمده از مردم نظام جمهوری اسلامی با اقدامات بنیادی و اصولی مصمم گشتند تا غبار جنگ را از چهره کشور اسلامی عزیزمان بزدایند و عزم و اراده راسخ ایران اسلامی را برای جهانیان بنمایش بگذارند.
طرحهای بنیادی توسط دولتهای سازندگی و اصلاحات هاشمی و خاتمی و غالبا با استفاده از توانمندیهای کارشناسان داخلی یک به یک به اجرا در آمدند واز جانب دیگر ،نمایندگان منتخب مردم در سنگردوره های مختلف مجلس شورای اسلامی نیازها و دستورالعملها را در قالب برنامه های چهارگانه توسعه اقتصادی – اجتماعی- فرهنگی و سیاسی تدوین نمودند. کلیه اقدامات سازندگی تا کنون فارغ ازخیال تحریمهای همه جانبه و 27 ساله امریکائی-اروپائی، همانند دفاع مقدس در سایه الطاف الهی با درایت – پشتکار و سرسختی و در مقابل نگاههای مبهوت و مایوس از حیله گریها و ریاکاریهای قدرتمندان و سیاست بازان جهانی صورت گرفته تا از یک کشور سلطنت زده، کشوری آباد – ثروتمند- مقتدر و مردم سالار بسازند تا چون الگوی حسنه نظام های حکومتی به دل جوانان پاک نیت - محرومان – مبارزان و عالمان بنشیند .
صاحبان مراکز توطئه اینک به این باور دست یافتند که اندیشه ها و ایده های موجود نزد ملت ما که برگرفته از آموزه های آسمانی رسول اکرم (ع) و اوامر و نواهی معصومین اهل البیت (علیهم السلام)میباشد در هر شرایطی به پیش خواهد رفت و هراس از تحریم و تهدید شایسته ملتی با افتخارات تاریخی و انقلابی نبوده و در ادبیات انقلاب اسلامی ما اصولا جایگاهی ندارد. ازجمله اقدامات اصولی دولتمردان دوران 17 ساله بعد از جنگ گسترش عملیات نفت و گاز بوده زیرا دولتهای وقت براساس برنامه های توسعه ماموریت داشتند از مصارف منایع پایان پذیر و آلوده کننده نفت و مشتقات آن کاسته و بهره برداری از گاز رابعنوان سوخت پاک و برترو دارای مزیتهای اقتصادی متعدد جایگزین نمایند.
لذا بهمین منظور دستگاههای اجرائی وقانونی منجمله وزارتخانه های نفت – صنایع وفولاد – کارخانه های خودروسازی – سازمان محیط زیست – سازمان بهینه سازی مصرف و غیره در یک بسیج همگانی – ملی با تهیه مصوبه ها و دستورالعملها اقداما تی را عملی ساختند که بخشی از آنها بشرح ذیل میباشند.
1 – تشویق صنایع در سراسر کشور به دریافت اشتراک و مصرف گاز و حذف سوختهای یارانه ای مشتقات نفتی بلافاصله بعد از راه اندازی ایستگاه گاز.
2 - تشویق واحدهای خانگی و تجاری به دریافت اشتراک و مصرف گازاز طریق اعمال تقسیط در دریافت هزینه اشتراک.
3 – ایجاد تسهیلات قانونی درگازرسانی به جایگاههای سوخت گاز CNG
4 – اجرای طرحهای جمع آوری گازهای همراه نفت خام و تزریق آنها به مخازن نفت (طرح آماک).
تا بدین ترتیب اهداف متعالی و بالاسری در این بخش از صنعت از نظراشاعه نوع سوخت مصرفی(NG – LPG – CNG) - افزایش سهم گازطبیعی در سبد حامل انرژی کشور – کاهش آثار سوء برگیاهان وآب و خاک و حفظ محیط زیست که فاکتور اول و مشترک در تمام پروژه های ملی بحساب میاید – کاهش میزان آلودگی هوای شهرها – صیانت از مخازن نفت – حفظ سرمایه های ملی - افزایش ارزش افزوده و ایجاد و تضمین فرصتهای شغلی و غیره تامین گردد.
در این خصوص بویژه در دوران 8 ساله گذشته عملیات اکتشاف و استخراج چاههای نفت و گاز و احداث و توسعه پالایشگاههای گاز از طریق عقد قراردادهای مشترک داخلی و خارجی بطور فزاینده ای گسترش یافته و چشمان حریص و نامحرم دشمنان دیرین این آب و خاک را کور کرده است. در این بین نماد تمام تلاشها و پشتکار وایمان طبق نظر اکثر قریب به اتفاق کارشناسان و دست اندرکاران همان تاسیسات موجود در منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی و بطور مشخص طرحهای توسعه مراحل 25 گانه پالایشگاه های گاز در این منطقه میباشد . عملیات پروژهای گاز درمنطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس بطور جدی زمانی آغاز گشت که در سال 1376 توسط هیئت دولت وقت ضمن یک چرخش بموقع واساسی در تصمیم گیری ها اولویت سرمایه گذاریها دربخش نفت وگاز به مخازن مشترک تعلق گرفته و بدین ترتیب منابع مشترک گازی پارس جنوبی با مولفه هایی شامل بزرگترين ميدان گازي جهان - سهم 9 درصدی ازذخائر گاز دنیا معادل 14تریلیون متر مکعب که 50 درصد کل ذخائرشناخته گاز در ایران میباشد همراه با حدود 17 ميليارد بشكه ميعانات گازي و 5 ميليارد بشكه نفت , بعنوان ارزشمندترین گزینه جهت استخراج – پالایش – مصرف و صادرات منظور ولذا دولت وقت با اعزام سرمایه – امکانات – نیروی انسانی جوان و آموزش دیده و تهیه تشکیلات سازمانی بهره برداری از این مخازن را آغاز نمود.
منطقه گازی پارس جنوبی حوزه مشترکی است با کشور ساحلی قطر که از سال میلادی1992 ( شمسی 1371) و بتدریج اقدام به احداث تاسیسات استخراج - پالایش - مایع سازی (LNG ) و قراردادهایی جهت صدور LNG با کشورهای ژاپن – کره جنوبی و امریکا منعقد نمود . منابع نفت کشور کوچک قطر در مقایسه جهانی در حد متوسط ارزیابی میگردد ولی از نظر منابع گاز در دنیا رتبه سوم را بعد روسیه و جمهوری اسلامی ایران دارا میباشد از این رو کشور کوچک قطر مصمم گردید بلافاصله بعد از کشف میدان گازی گنبد شمالی (پارس جنوبی ) و اطلاع از ظرفیت برآورد شده با تدوین برنا مه هایی و انجام اقداماتی ، آينده و شالوده اقتصاد خود را بر توسعه صنعت گاز استوار نماید . طبیعی است با توجه به سیاستها و سیاستمداران حاکم بر این شیخ نشین و مراودات پنهانی آنها با سیاست بازان غربی که بدون اذن و خبر ملت خود صورت میدهند عقد هر قراردادی میتواند منافع هنگفت و بی حسابی را برای هر شرکت طرف قرارداددر پی داشته باشد .
از این رو در خبرها میخوانیم شركتهايى چون بى پى، آموكو ، آركو، شورون، اكسان موبيل، گلف استريم، ميتسويى، فیليپس پتروليوم، ام.او.ال، توتال فيناالف،... که اغلب نیز امریکایی بوده یا با سرمایه های امریکایی تاسیس شدند جهت مشارکت در بخش انرژى اين كشور و فهرست بلند بالاى طرحها و پروژه هاى صنعت گاز قطر بدون اندکی ممنوعیت – معذوریت و یا تحریم و قطعآ بفوریت و به خط یک به وطن دو م خود اعزام شدند . قطر تاكنون در قالب قراردادهاى مختلف بيش از ۳۰ ميليارددلار در اين ميدان سرمايه گذارى كرده و تا ده سال آينده حجم اين سرمايه گذارى ها به ۶۰ ميلياددلار نیز میرساند .
و بدین لحاظ دست اندرکاران کشورمان با تعیین اولویت در سیاست نفت و گاز بلافاصله پروژه گاز پارس جنوبی را مقدمتا در 12 فاز در دستور کار قرار دادند که در یک تجدید نظر به 18فاز و بتدریج تا 25 فاز نیز تعریف گردید و اقدامات لازم بسرعت به اجرا در آمد و طی 5 سال 5 فاز از آن رسما مورد افتتاح و بهره برداری قرار گرفته و اکنون نیز 8 فاز دیگر در دست عملیات میباشد . وسعت,ظرفیت و اهمیت بهره برداری از میدان گازی پارس جنوبی و مزیتهای بالقوه راه اندازی بموقع مراحل توسعه از هر نظر برای کارشناسان و دست اندرکاران کشور اعم ازنظام و دولت و مجلس چون روز روشن است تا آنجائیکه در طول برنامه چهارم توسعه مبلغ 76 هزار ميليارد تومان جهت سرمايه گذاري در حیطه صنعت نفت و 20 هزار میلیارد تومان از آن خصوصآ در بخش گاز تخصیص یابد،تا یکی از اهداف سیاست تامین و تعدیل سوخت کشور یعنی ارتقاء سهم مصرفی گاز در سبد انرژی از 57 درصدکنونی به 69 درصد درپايان برنامه چهارم توسعه محقق گردد .
هزینه سرمایه گذاری جهت مطالعه – طراحی – ساخت و رساندن به نقطه تولیددر هریک از فازهای مستقر درپارس جنوبي حدودآ یک میلیارد دلار و مدت زمان سه سال از زمان شروع عملیات ساختمانی بطول میانجامد در حالی که درآمد سالانه حاصل از مصرف و صادرات فرآورده های آن به حدود1تا 5/1 ميليارد دلار بالغ خواهد گردیدکه بروشنی حاكي از تضمین و بازگشت سرمايه در اولین سال تولید میباشد .
خاتمه کلام آنکه جمهوری اسلامی ایران در جریان اقدامات خود یعنی تبدیل گازهای میدان گازی پارس جنوبی به محصولات صادراتی و سوخت مصرفی در خانه ها و کارخانه ها و تزریق به چاههای نفت ازابتدا باهیولای تحریم و طبعآ انسداد کانالهای جلب سرمایه مواجه بوده و هست که بعضآ موانع قانونی و از نوع داخلی بوده ولی عمدتآ منشاء خارجی دارند . با این وجود مجموعه اقدامات ملی صورت گرفته که تحسین و اعجاب جهانیان را برانگیخته وعملیا ت در دست اقدام در این منطقه که از سال 1376 شروع وتاکنون نیز ادامه دارد و در نوع خود از نظر وسعت و حجم کار در دنیا بی نظیر میباشد را میتوان بشرح ذیل تحت عناوین اهداف - قرارداد – بهره برداری – تولیدات عمده و خطوط لوله تصویر نمود .
اهداف و محد وده های بخشها ی تولید ی مستقردر منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی
|
مراحل و بخشها |
مشخصات محدوده |
مساحت |
اهداف |
|
مرحله اول توسعه: صنایع بالا دستی - صنايع فرآورى گاز |
از كيلومتر 1۵ غرب سايت (شيرينو) تا۱۰ كيلو مترى غرب روستاى بيدخون |
۳۰۰۰هكتار |
استقرار 12 فاز اولیه پالایش گاز طبیعی |
|
مرحله دوم توسعه: صنایع بالا دستی - صنايع فرآورى گاز |
ادامه محدوده مرحله اول از شرق به طرف روستاى بيدخون – ضمنآ روستاهاى
نخل تقى - عسلويه و زمین فرودگاه وسايت نيروهاي نظامي نیز بهمین منظور
تخلیه میگردند . |
--- |
--- |
|
صنایع پتروشیمی: صنایع بالا دستی |
از كيلو متر 5 غرب سايت در جوار سايت آب شيرين كن و نيروگاه تا جاده
ورودي سايت بندر گاه (مرز فاز هاي 4و5 نفت و گاز ) |
۹۲۰هكتار |
احداث ۱۶ واحد پتروشيمى بمنظور تامین مواد اوليه و خوراك صنايع پايين
دستى |
|
صنايع پايين دستى |
در شرق اراضي توسعه صنايع نفت وگاز (انتهاي روستاي بيد خون ) به طرف
شرق منطقه (روستاي چاه مبارك ) |
۱۰۰۰هكتار |
تولید انواع پليمرها ،لاستيك و پلاستيك ، الياف مصنوعى و نساجى ، روغن
هاى صنعتى، رزين ها و چسب ها ، سموم دفع آفات، شوينده هاى بهداشتى و
كودهاى شيميايى . |
|
صنايع مختلط |
در سمت غربى صنايع پايين دست |
۲۵۰هكتار |
احداث صنايع شيميايى، ماشين آلات و تجهيزات، غذايى و دارويى، چوب
ومحصولات چوبى، صنايع كاغذ و چاپ و سلولزى، كانى هاى غيرفلزى، صنايع
فلزى و ريخته گرى و صنايع دريايى صنايع نيمه سنگين |
|
واحدهاي مايع سازي گاز |
زميني ساحلي واقع در 20 كيلو متري غرب منطقه |
2000 هكتار |
استقرار واحدهاي مايع سازي گاز(DME
,GTL, LNG) |
محدوده منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس براساس مصوبه هيات وزيران وشوراي عالي مناطق ازاد تجاري / صنعتي از غرب محدود به روستاي شيرينو ،ازجنوب به خليج فارس، ازشمال به دامنه ادامه سلسه جبال زاگرس و از شرق نیز به روستاي چاه مبارك محدود میگردد . مساحت محدوده فوق طبق مصوبه هيئت محترم وزيران در مجموع 10000 هكتار بوده كه براساس استانداردها تفكيك ميگردد .
اهداف وزمان بهره برداری درواحدهای پالایشی گاز مستقردرمنطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی
شماره فاز |
اهداف |
زمان بهره برداری |
1 |
مصرف داخلی |
آبان سال 1383 |
2 و3 |
مصرف داخلی |
آبان سال 1380 |
4 و5 |
مصرف داخلی |
فروردین 1384 |
6 و 7 و 8 |
مصرف داخلی+ تزریق به چاههای نفت آغاجاری(طرح صیانتی) |
تابستان 1385 |
9 و 10 |
مصرف داخلی |
2006 -اواخر 1385 |
11 و12و13 |
صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) به هند و چین |
1389- 1388 – اوائل دهه 1390 |
14 |
مصرف داخلی و صادرات (GTL) |
--- |
15 و 16 |
نامشخص |
--- |
17 و 18 |
مصرف داخلی وصادرات (LPG) و میعانات |
طی مدت 52 ماه |
19 و 20 |
مصرف داخلی |
--- |
21 تا 25 |
نامشخص |
--- |
پارس شمالی |
طرح صیانتی + صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) به
هند |
--- |
برنامه های تولید در واحدهای پالایشی گاز مستقردر منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی
شماره فاز |
مجریان تاسیسات خشکی |
میزان کل سرمایه گذاری |
درآمد سالانه
|
وضعیت
قرارداد |
| 1 |
پتروپارس
|
18/1ميليارد |
يك
ميليارد |
1376 –
بیع متقابل |
| 2,3 |
توتال فرانسه - پترو
ناس و گاز پروم |
دو ميليارد |
دو
ميليارد |
1377 –
بیع متقابل |
| 4,5 |
پترو پارس + اجیپ ایتا
لیا |
دو ميليارد |
3/3 میلیارد |
1379-
بیع متفابل |
| 6,7,8 |
پترو پارس + استات
اویل نروژ |
--- |
--- |
1379-
بیع متفابل |
| 9,10 |
پترو پارس + آکرکاورنر
نروژ |
8/1 ميليارد |
--- |
1381 -
فاینانس |
| 11 |
توتال و پتروپارس |
--- |
--- |
--- |
| 12 |
پتروپارس + اجیپ
ایتا لیا احتمالا |
4/3میلیارد |
--- |
--- |
| 13 |
رپسول اسپانیا و شل
انگلیس
|
--- |
--- |
--- |
| 14 |
ساسول از آفریقای
جنوبی و شركت ملي صنايع پتروشيمي |
1/5 میلیارد |
--- |
--- |
| 15,16 |
صدرا و خاتمالانبياء(
احتمالا) |
دو ميليارد |
--- |
در دست
نهائی شدن |
| 17,18 |
پتروشيمي، اویک و
مهندسي و ساخت تأسيسات دريايي |
دوميليارد |
دو
ميليارد |
--- |
19 تا 25 |
--- |
--- |
--- |
دردستورکار وزیر آینده |
پارس شمالی |
پتروپارس و احتمالا
IOC از هند |
--- |
--- |
--- |
مشخصات تعریف شده خطوط لوله سراسری منشعب از فازهای مختلف پالایشگاه عسلویه
خطوط
لوله |
سایز |
سال بهره
برداری |
طول خط |
مقصد –
مسیر - ملاحظات |
ازفازهای |
ظرفيت
اسمي |
1 - خط
لوله چهارم سراسري |
56 اينچ |
آبان1384 |
1250 تا
2000 کیلومتر |
تیران
اصفهان و نیزار قم - با عبور ازفارس و تخصیص شاخه ای از آن به شهر
شیراز و در آینده ادامه آن تا تهران-ساوه-قزوین و بالاخره اتصال به
خطوط صادراتی آستارا |
1 تا 5
پارس جنوبی و پالايشگاه پارسيان |
110ميليون
متر مكعب در روز |
2 -
خط لوله پنجم سراسري |
56 اينچ |
شهریور
1385 |
505
کیلومتر |
خوزستان
و جهت تزريق گازهای ترش در چاههای نفت جنوب |
6و7و8 پارس
جنوبی |
110ميليون
متر مكعب در روز |
3 - خط
لوله ششم سراسري و فرامرزی |
56 اينچ |
شهریور
1385 |
--- |
صدور به
کویت و شاخه ای جهت مصارف داخلی در استانهای غربی كشور ضمن آنکه
بخشهايي از آن در سال 84 به بهره
برداري مي رسد. |
--- |
110ميليون
متر مكعب در روز |
4- خط
لوله هفتم سراسري و فرامرزی |
56 اينچ |
1385 |
2200
کیلومتر |
صدور به
هند و پاکستان با عبور از شهر بندرعباس و جهت مصارف داخلی استان
سيستان و بلوچستان. ضمنآ شاخه ای از این خط لوله جهت مصارف داخلی
به استان کرمان وارد میگردد . |
--- |
110ميليون
متر مكعب در روز |
5- خط
لوله هشتم سراسري
|
56 اينچ |
--- |
1260
کیلومتر |
ستان
خراسان - بطور موازی با خط لوله چهارم به استان یزد و با عبور
ازدو شهر سمنان و دامغان به استان خراسان وارد میگردد که بخشهایی
از آن در سال 1384و 300 كيلومتر از این خط نیز در
تابستان 1385به بهرهبرداري میرسد |
--- |
110ميليون
متر مكعب در روز |
منابع : shana.ir - nigc.ir - RIPI.ir - assaluyeh.com
/ tehran-gas.ir - نشریه ندای گاز